LGS/YKS Öğrencileri İçin Kaynak Kitap Seçerken Yapılan En Büyük Hatalar

LGS ve YKS hazırlığında kaynak kitap seçimi, çoğu öğrencinin sandığından çok daha önemli bir mesele. Çünkü yanlış kaynak seçimi sadece zaman kaybettirmez; öğrencinin moralini bozar, konuyu yanlış öğrendiğini düşündürür, hatta “Ben bu işi yapamıyorum galiba” hissini bile doğurabilir.

Oysa çoğu zaman sorun öğrencide değil, yanlış zamanda yanlış kaynakla çalışmasındadır.

Kaynak kitap, öğrencinin seviyesine, hedefine ve çalışma dönemine uygun olmalıdır. Her kitap herkese iyi gelmez. En meşhur kitap bile yanlış zamanda açılırsa faydadan çok zarar verebilir.

1. Seviyeye Uygun Olmayan Kaynakla Başlamak

En büyük hata budur. Bazı öğrenciler daha temel kavramları tam oturtmadan doğrudan zor kaynaklara geçiyor. Sonra da doğal olarak soruları çözemiyor. Bu durumda öğrenci genellikle kendini suçluyor:

“Ben çok eksiğim.”

“Ben bu dersten anlamıyorum.”

“Bu sınav bana göre değil.”

Aslında mesele çoğu zaman bu kadar dramatik değildir. Öğrenci sadece merdivenin üçüncü basamağındayken sekizinci basamağa atlamaya çalışıyordur.

Özellikle matematikte kaynak seçimi basamak basamak yapılmalıdır. Önce temel kavramlar, sonra orta seviye uygulamalar, ardından yeni nesil veya seçici sorular gelmelidir. Temeli zayıf olan bir öğrencinin doğrudan zorlayıcı kaynaklarla boğuşması, yüzme bilmeden okyanusa atlamak gibidir. Suç okyanusta değil, sıralamadadır.

2. “Herkes Bunu Çözüyor” Diye Kitap Almak

Bir kaynağın popüler olması, o kaynağın her öğrenci için doğru olduğu anlamına gelmez.

Sınıfta herkesin aldığı kitabı almak, çoğu zaman düşünmeden yapılan bir harekettir. Öğrenci veya veli şöyle düşünür:

“Demek ki iyi kitap.”

Evet, iyi olabilir. Ama kime göre iyi?

Bir öğrenci için çok faydalı olan kitap, başka bir öğrenci için fazla kolay ya da fazla zor olabilir. Kaynak seçerken “Bu kitap meşhur mu?” sorusundan önce şu sorular sorulmalıdır:

“Benim seviyeme uygun mu?”

“Ben bu kitaptaki soruların en azından bir kısmına sağlıklı biçimde başlayabiliyor muyum?”

“Bu kaynak beni geliştiriyor mu, yoksa sadece moralimi mi bozuyor?”

Popüler kaynak bazen iyi bir araçtır, bazen de öğrencinin sırtına bağlanmış taş torbası.

3. Çok Fazla Kitap Alıp Hiçbirini Bitirememek

Bu hata özellikle sınava hazırlık sürecinde çok yaygın.

Öğrencinin masasında beş matematik kitabı, üç fen kitabı, dört Türkçe kitabı vardır. Raf doludur, masa doludur, çanta ağırdır. Ama biten kitap sayısı neredeyse yoktur.

Çok kaynak almak, çok çalışmak anlamına gelmez. Hatta bazen tam tersidir. Fazla kaynak öğrencide dağınıklık oluşturur. Öğrenci hangi kitaptan ilerleyeceğini bilemez. Birinden başlar, diğerine geçer, sonra üçüncü kitaptaki soruları görünce ilk ikisini bırakır. Ortaya “çalışıyor gibi görünme” hali çıkar.

İyi bir hazırlıkta kaynak sayısı değil, kaynakların nasıl kullanıldığı önemlidir. Az ama doğru seçilmiş kaynak, gelişigüzel alınmış on kitaptan daha değerlidir.

4. Kitabı Sadece Zorluğuna Göre Değerlendirmek

Bazı öğrencilerde şöyle bir düşünce var:

“Zor kitap iyidir.”

Hayır, her zor kitap iyi değildir. Ayrıca her iyi kitap da zor olmak zorunda değildir.

Bir kaynağın kaliteli olması için sorularının öğrenciyi düşünmeye zorlaması gerekir. Ama bu zorluk öğretici olmalıdır. Bazı kitaplarda soru zordur ama öğretici değildir. Öğrenci soruya bakar, çözümü okur, yine de ne olduğunu anlamaz. Böyle kaynaklar öğrenciyi geliştirmekten çok yorar.

İyi kaynak, öğrencinin zihninde lamba yakar. Kötü kaynak ise sadece elektrik faturasını kabartır.

Özellikle LGS ve YKS sürecinde kaynak seçerken şu ayrım önemlidir:

Kolay kaynak: Temeli kurar.

Orta seviye kaynak: Bilgiyi uygulatır.

Zor kaynak: Seçici düşünmeyi geliştirir.

Bu üçü doğru sırayla kullanılmalıdır. Zor kaynak en başta değil, uygun zamanda devreye girmelidir.

5. Çözümlü Kaynakları Yanlış Kullanmak

Çözümlü kaynaklar çok faydalıdır. Ama yanlış kullanılırsa öğrenciyi tembelleştirebilir.

Bazı öğrenciler soruyu görür görmez çözüme bakıyor. Daha kalem oynatmadan, daha iki dakika düşünmeden çözümü açıyor. Bu durumda kaynak kitap, çalışma aracı olmaktan çıkıp cevap seyretme ekranına dönüşüyor.

Çözüm okumak, soru çözmek değildir.

Öğrenci önce gerçekten denemelidir. Takıldığı yeri fark etmeli, hangi bilgiyi kullanamadığını anlamaya çalışmalıdır. Çözüme ancak bu uğraştan sonra bakmalıdır. Çünkü öğrenme, çoğu zaman tam da o zorlanma anında başlar.

Soruyla boğuşmadan çözüme bakmak, spor salonuna gidip başkasının ağırlık kaldırmasını izlemeye benzer. Ter başkasından akar, gelişim de ona gider.

6. Deneme Kitaplarına Erken Yüklenmek

Deneme çözmek önemlidir ama her dönemin işi değildir.

Konu eksiği fazla olan bir öğrencinin sürekli deneme çözmesi çoğu zaman verimli olmaz. Çünkü deneme, eksikleri sihirli biçimde kapatmaz; sadece onları görünür hale getirir. Öğrenci her denemeden sonra düşük net görünce morali bozulur ama eksiklerini kapatacak düzenli çalışmayı yapmazsa tablo değişmez.

Deneme kitapları özellikle belli bir konu birikimi oluştuktan sonra daha anlamlıdır. Önce konu öğrenilir, sonra konu testleriyle pekiştirilir, ardından karma testler ve denemeler gelir.

Sıra bozulursa deneme, ölçme aracı olmaktan çıkar; moral öğütme makinesine döner.

7. Branşlara Aynı Mantıkla Kaynak Seçmek

Her dersin çalışma yapısı aynı değildir.

Matematikte bol uygulama ve farklı soru tipi görmek çok önemlidir. Türkçede paragraf alışkanlığı, dikkat ve süre yönetimi öne çıkar. Fen bilimlerinde kavramların doğru anlaşılması, deney düzeneklerinin yorumlanması ve grafik okuma becerisi gerekir. Sosyal bilgiler veya tarih tarafında ise bilgi, yorum ve kavram ilişkisi birlikte ilerler.

Bu yüzden “Ben matematikte şu kaynağı aldım, diğer derslerde de aynı yayınevinin kitabını alayım” yaklaşımı her zaman doğru değildir.

Bir yayınevi bir derste çok iyi olabilir, başka bir derste aynı kaliteyi veremeyebilir. Kaynak seçerken ders ders düşünmek gerekir.

8. Öğretmen Tavsiyesini Hiç Dikkate Almamak

Öğrencinin seviyesini en iyi bilen kişilerden biri, onu düzenli takip eden öğretmenidir. Buna rağmen bazı öğrenciler ve veliler öğretmen önerisini bir kenara bırakıp sosyal medyada gördüğü listelere göre kitap alıyor.

Sosyal medyadaki kaynak önerileri tamamen değersiz değildir. Ama geneldir. Öğretmenin önerisi ise öğrencinin durumuna göre daha kişiseldir.

Elbette öğretmen önerisi de sorgulanabilir. Fakat öğrenciyi tanıyan bir öğretmenin tavsiyesi, rastgele hazırlanmış “en iyi 10 kaynak” listesinden genellikle daha güvenilirdir.

9. Kitabı Bitirmeyi Amaç Haline Getirmek

Kaynak kitap bitirmek güzeldir ama asıl hedef bu değildir. Asıl hedef öğrenmektir.

Bazı öğrenciler kitabı hızlıca bitirir ama yanlış yaptığı sorulara dönmez. Boş bıraktığı soruları incelemez. Hatalarını not almaz. Sonra da “Ben bu kitabı bitirdim ama netlerim artmadı” der.

Çünkü kitap bitmiştir ama öğrenme tamamlanmamıştır.

Bir kaynak kitapla çalışırken en değerli bölüm genellikle yanlış yapılan sorulardır. Yanlışlar, öğrencinin eksiklerini gösteren küçük uyarı levhalarıdır. Onlara bakmadan ilerlemek, yol kenarındaki “köprü yıkık” tabelasını görüp gaza basmaya benzer.

10. Sadece Yeni Nesil Soru Çözmeye Çalışmak

Özellikle LGS tarafında “yeni nesil soru” ifadesi çok öne çıkıyor. Bu yüzden bazı öğrenciler doğrudan uzun, yorum ağırlıklı, karma sorular çözmeye çalışıyor. Ama temel işlem becerisi, kavram bilgisi ve dikkat altyapısı zayıfsa bu sorular öğrenciyi geliştirirken değil, boğarken görünür.

Yeni nesil soru çözebilmek için eski nesil becerilere de ihtiyaç vardır.

• İşlem yapacaksın.
• Grafik okuyacaksın.
• Veriyi yorumlayacaksın.
• Kavramı bileceksin.
• Soru kökünü dikkatli okuyacaksın.

Bunlar olmadan sadece uzun sorular çözmek başarı getirmez. Yeni nesil sorular, sağlam temelin üzerine konulan çatı gibidir. Temel yoksa çatı havada kalır.

Peki Doğru Kaynak Nasıl Seçilir?

Doğru kaynak seçimi için şu basit ölçütler işe yarar:

Öğrenci kitabın ilk testlerinde tamamen çaresiz kalmamalıdır.

Soruların bir kısmını çözebilmeli, bir kısmında zorlanmalı, bazı sorularda da yeni şeyler öğrenmelidir.

Kitap öğrenciyi ne çok rahat bırakmalı ne de tamamen ezmelidir.

Konu anlatımı gerekiyorsa sade ve anlaşılır olmalıdır.

Çözümler mümkünse açıklayıcı olmalıdır.

Kaynak, sınavın tarzına uygun olmalıdır.

Öğrenci kitabı kullanırken geliştiğini hissedebilmelidir.

İyi kaynak, öğrencinin elinden tutup onu bir üst seviyeye taşıyan kaynaktır. Sürekli tokat atan kaynak iyi kaynak değildir. Sürekli şeker veren kaynak da iyi kaynak değildir. Doğru kaynak, doğru dozda zorlayan kaynaktır.

Kaynak Kitap Değil, Doğru Sıralama Kazandırır

LGS ve YKS hazırlığında kaynak kitap seçimi rastgele yapılmamalıdır. En pahalı kitap, en kalın kitap, en popüler kitap ya da en zor kitap otomatik olarak en iyi kitap değildir.

Öğrencinin seviyesi, hedefi, eksikleri ve sınava kalan süre birlikte düşünülmelidir.

Doğru kaynak seçimi öğrenciyi hızlandırır. Yanlış kaynak seçimi ise aynı yerde patinaj yaptırır. Bu yüzden kaynak kitap alırken acele etmemek, gösterişe kapılmamak ve “Benim şu an gerçekten neye ihtiyacım var?” sorusunu sormak gerekir.

Çünkü sınav hazırlığı bir kitap koleksiyonculuğu yarışı değildir.

Doğru kitabı, doğru zamanda, doğru şekilde kullanma işidir.