Fizik – Hareket ve Kuvvet

Hareket türleri, Newton yasaları ve sürtünme.

Oynatma listesi

Tümünü sırayla izleyebilir veya bir derse atlayabilirsiniz

30 ders

01
Mikro öğrenme
Eğimde sin ve cos
Eğim açısı θ, yatay ile yüzey arasındaki açıdır. Ağırlığın yüzeye paralel bileşeni mg·sinθ, dik bileşeni mg·cosθ’dır. Paraleli sin taşır çünkü açı büyüdükçe eğim aşağı çekiş artar.
02
Mikro öğrenme
Bu derste g = 10
Yerçekimi ivmesi yaklaşık 9,8 m/s²’dir. Bu katalogdaki sayısal örnekler g = 10 m/s² alır ki bölme ve kareler sade kalsın. Yön soruda seçilir: aşağı pozitifse g = +10, yukarı pozitifse g = −10.
03
Mikro öğrenme
Net kuvvet sıfırsa
Net kuvvet sıfırsa ivme sıfırdır. Cisim duruyorsa durmaya devam eder. Sabit hızla gidiyorsa hızının büyüklüğü ve yönü değişmez. Kuvvet hiç yok demek değildir; kuvvetler birbirini götürüyordur.
04
Mikro öğrenme
F = m·a
Net kuvvet, kütle ile ivmenin çarpımıdır. Kuvvet newton, kütle kilogram, ivme m/s² olur. Kuvveti iki katına çıkarmak, kütle aynıysa ivmeyi iki katına çıkarır.
05
Mikro öğrenme
İvme hızın değişimidir
İvme, hızın her saniyede ne kadar değiştiğidir. Hız sabitse ivme sıfırdır. Hızın yönü değişiyorsa büyüklük sabit kalsa bile ivme vardır.
06
Kamp
Grafik okuma kampı
Üç grafik art arda okunur. Konum-zaman eğimi hızdır. Hız-zaman eğimi ivmedir, alanı yer değiştirmedir. İvme-zaman altında kalan alan, hızdaki değişimdir.
07
Kamp
Eğik düzlem kampı
Kamp üç eğim açısını aynı kütlede karşılaştırır. Sürtünme yoktur. İvme yalnız sinθ ile değişir; kütle sadeleşir.
08
Kamp
Sürtünme kampı
İki durum art arda çözülür: kaymıyor mu, kayıyor mu? Kaymıyorsa sürtünme uygulanan kuvvete eşittir ve üst değeri aşmamalıdır. Kayınca kinetik sürtünme kullanılır.
09
Kamp
Newton kampı
Her soruda önce serbest cisim: hangi kuvvetler bu cisme geliyor. Sonra net kuvvet, sonra a = Fnet/m. Üçüncü yasa çifti diyagrama ikinci kez çizilmez.
10
Kamp
Hareket denklemleri kampı
Kamp, üç denklemi art arda kullanır: v = v₀ + a·t, Δx = v₀·t + (1/2)·a·t², v² = v₀² + 2·a·Δx. Her soruda hangi büyüklüğün eksik olduğu önce işaretlenir.
11
Soru çözümü
Serbest düşme sorusu
Aşağı pozitif seçilirse bırakılan cisimde v₀ = 0 ve a = g = 10 m/s². h = (1/2)·g·t². Süreyi bilmeden hız istenirse v² = 2·g·h.
12
Soru çözümü
Eğik düzlem sorusu
Sürtünmesiz eğik düzlemde a = g·sinθ. Yer değişimi, düzgün hızlanan hareket formülüyle bulunur. v₀ = 0 ise Δx = (1/2)·a·t².
13
Soru çözümü
Sürtünmeli soru
Kayma varsa net kuvvet, uygulanan kuvvet ile kinetik sürtünmenin farkıdır. İvme bu farkın kütleye bölümüdür. Sürtünmenin yönü, hızın tersinedir.
14
Soru çözümü
Net kuvvet sorusu
Önce yön seçilir. Seçilen yön pozitiftir. Kuvvetler işaretli toplanır, kütleye bölünür. Çıkan ivmenin işareti, seçilen yöne göredir.
15
Soru çözümü
İvme sorusu
İvme sorusunda önce bilinenler yazılır: v₀, v, a, t, Δx. Beş büyüklükten üçünü biliyorsan uygun denklem dördüncüyü verir. Birimlerin hepsi SI olmalıdır.
16
Deneme analizi
Yanlış etki-tepki çifti
Bir çiftin iki ucu iki cisimdedir ve kuvvet türü aynıdır. Kitabın ağırlığı (Dünya çeker) ile masanın normal kuvveti (masa iter) eşit olabilir ama üçüncü yasa çifti değildir. Ağırlığın çifti, kitabın Dünya’yı çekmesidir.
17
Deneme analizi
Sürtünmede dengeyi kaçırmak
Cisim kaymıyorsa net kuvvet sıfırdır. Uygulanan yatay kuvvet, durgun sürtünme ile dengelenir. Kaymaya başladığı anda sürtünme, modeldeki kinetik değere iner ve net kuvvet artık sıfır olmayabilir.
18
Deneme analizi
Serbest düşmede tepe noktası
Yukarı atılan cisim, çıkışta yavaşlar. Tepe noktasında hız sıfır, ivme hâlâ g aşağıdır. İniş, çıkışın simetriğidir: aynı yükseklikten geçerken hızın büyüklüğü aynı, yönü terstir.
19
Deneme analizi
Birim karışıklığı
Konum metredir, hız m/s, ivme m/s², kuvvet newton’dur. 1 N = 1 kg·m/s². Süre saniye değil de dakika verilmişse saniyeye çevrilmeden F = m·a sayıca doğru çıksa bile birim tutmaz.
20
Deneme analizi
Hız grafiğinde alan ve eğim
Hız-zaman grafiğinde eğim ivmedir. Grafiğin altında kalan alan yer değiştirmeyi verir. Yatay doğru sabit hızdır, ivme sıfırdır. Zaman eksenini kesmek yön değiştirmektir.
21
Kayıtlı video
Etki ve tepki
Üçüncü yasa çifti aynı büyüklükte, zıt yönde ve iki ayrı cisimdedir. Çift aynı anda vardır. Çiftin iki kuvveti aynı türdendir: ikisi de değme kuvvetiyse ya da ikisi de kütleçekimiyse. Bir cismin serbest cisim diyagramına yalnız o cisme gelen kuvvetler çizilir.
22
Kayıtlı video
Eğik düzlem
Eğik düzlemde ağırlık iki bileşene ayrılır. Yüzeye dik bileşen mg·cosθ, yüzeyi bastırır. Yüzeye paralel bileşen mg·sinθ, cismi eğim aşağı çeker. Sürtünmesiz düzlemde net kuvvet eğim boyunca mg·sinθ, ivme g·sinθ olur.
23
Kayıtlı video
Sürtünme kuvveti
Sürtünme, yüzeyler birbirine göre kaymak isterken harekete karşı koyan kuvvettir. Yatay yüzeyde sürtünme, uygulanan kuvvetin tersine doğrudur. Durgun sürtünme, cisim kaymaya başlamadan büyüyebilir; bir üst değeri vardır. Kinetik sürtünme, kayma başladıktan sonraki kuvvettir ve çoğu basit modelde sabit alınır.
24
Kayıtlı video
Net kuvvet
Net kuvvet, cisme uygulanan kuvvetlerin vektör toplamıdır. Aynı doğrultuda aynı yönler toplanır, zıt yönler çıkarılır. Net kuvvetin yönü ivmenin yönüdür. Fnet = 0 ise a = 0.
25
Kayıtlı video
Hareket türleri
Ötelenme, cismin her noktasının aynı yolu izlemesidir. Dönme, bir eksen çevresindedir. Düzgün harekette hız sabittir. Hızlanan harekette hızın büyüklüğü veya yönü değişir. Doğrusal yol ile eğrisel yol, hızın yönünün değişip değişmediğini söyler.
26
Canlı ders
Newton’un üç yasası
Birinci yasa: net kuvvet sıfırsa cisim duruyorsa durur, sabit hızla gidiyorsa hızı değişmez. İkinci yasa: net kuvvet F = m·a. Üçüncü yasa: A, B’ye bir kuvvet uygularsa B de A’ya aynı büyüklükte, zıt yönde kuvvet uygular. Bu çift aynı cisme yazılmaz.
27
Canlı ders
Serbest düşme
Hava direnci ihmal edilirse serbest düşmede ivme yaklaşık g = 10 m/s² aşağı yönlüdür (bu derste 10 alınır). Yukarı pozitif seçilirse a = −10 m/s². Bırakılan cisimde v₀ = 0. Çıkış ve iniş aynı büyüklükte ivmeyle olur; en üstte hız bir an sıfırdır, ivme sıfır değildir.
28
Canlı ders
Düzgün hızlanan hareket
İvme sabitken v = v₀ + a·t ve x = x₀ + v₀·t + (1/2)·a·t². Zamanı yok etmek için v² = v₀² + 2·a·Δx kullanılır. Hız-zaman grafiği düz bir eğimdir; eğim ivmedir.
29
Canlı ders
Düzgün doğrusal hareket
Düzgün doğrusal harekette hız sabittir, ivme sıfırdır, yol doğrudur. Konum x = x₀ + v·t. Alınan yol, hız ile sürenin çarpımıdır. Hız-zaman grafiği yatay bir doğrudur; altındaki alan yer değiştirmeyi verir.
30
Canlı ders
Konum, hız ve ivme
Konum, cismin seçilen başlangıca göre yeridir ve birimi metredir. Hız, konumun zamana göre değişimidir; birimi m/s. İvme, hızın zamana göre değişimidir; birimi m/s². Hızın yönü hareket yönüdür. İvme, hızı artırıyor ya da azaltıyorsa hız ile aynı veya zıt yöndedir.

Mimlevip olarak öğrencilerin sınav hazırlığına video dersler, canlı oturumlar ve deneme analizi içerikleriyle destek oluyoruz. Kategori ve ders türüne göre düzenlenmiş arşivimizle planlı çalışmanın yanındayız.

Sayfalar

Gizlilik politikası

İletişim

support@mimlevip.com
Türkiye

Sosyal medya

Kurumsal hesaplar yakında burada.