Ders videoları / Fizik – Hareket ve Kuvvet
Etki ve tepki
Etki ve tepki. Bu dersin gömülü kaydı seçilmedi. Kapak Wikimedia Commons fotoğrafıdır. Konu aşağıdaki bölümlerde anlatılır.
Etki ve tepki dersi, Fizik hareket ve kuvvet serisinde tek bir konuyu öğretir. Tanım, çözülmüş örnek, sık yapılan hata ve kısa alıştırma bu sırayla okunur. Sayfa bir puan, kota veya süre hedefi koymaz. Amaç, tanımı kendi cümlenle kurup örnekteki adımı başka bir sayıda tekrar edebilmendir. Tanımın ilk cümlesi şudur: Üçüncü yasa çifti aynı büyüklükte, zıt yönde ve iki ayrı cisimdedir.
• • •
Tanım
Üçüncü yasa çifti aynı büyüklükte, zıt yönde ve iki ayrı cisimdedir. Çift aynı anda vardır. Çiftin iki kuvveti aynı türdendir: ikisi de değme kuvvetiyse ya da ikisi de kütleçekimiyse. Bir cismin serbest cisim diyagramına yalnız o cisme gelen kuvvetler çizilir.
Etki ve tepki tanımını kapattıktan sonra iki cümle yaz. Birinci cümle terimin ne olduğunu söylesin, ikinci cümle ne olmadığını. İkinci cümle kurulamıyorsa tanım henüz oturmamıştır ve sonraki ders bu satırla açılır. Tanımdaki her terim çözülmüş örnekte bir kez görünmelidir. Görünmeyen terim ezber listesine değil, yanlışın neden sütununa yazılır. Üzerinde çalışılan tanım şudur: Üçüncü yasa çifti aynı büyüklükte, zıt yönde ve iki ayrı cisimdedir. Çift aynı anda vardır. Çiftin iki kuvveti aynı türdendir: ikisi de değme kuvvetiyse ya da ikisi de kütleçekimiyse. Bir cismin serbest cisim diyagramına yalnız o cisme gelen kuvvetler çizilir.
Cümle 1
Etki ve tepki tanımının 1. cümlesi şudur: Üçüncü yasa çifti aynı büyüklükte, zıt yönde ve iki ayrı cisimdedir. Bu cümleyi kapatıp kendi örneğinizle yeniden kurun. Kuramazsanız sonraki ders bu cümleyle açılır.
Cümle 2
Etki ve tepki tanımının 2. cümlesi şudur: Çift aynı anda vardır. Bu cümleyi kapatıp kendi örneğinizle yeniden kurun. Kuramazsanız sonraki ders bu cümleyle açılır.
Cümle 3
Etki ve tepki tanımının 3. cümlesi şudur: Çiftin iki kuvveti aynı türdendir: ikisi de değme kuvvetiyse ya da ikisi de kütleçekimiyse. Bu cümleyi kapatıp kendi örneğinizle yeniden kurun. Kuramazsanız sonraki ders bu cümleyle açılır.
• • •
Çözülmüş örnek
Ayak yeri iter, yer de ayağı iter. Yerin ayağa uyguladığı kuvvet, kişinin ivmesini belirleyen kuvvetlerden biridir. Ayağın yere uyguladığı kuvvet kişinin diyagramında durmaz; yerin diyagramındadır.
Örneği iki kez oku. İlk okumada yalnız sonucu gör. İkinci okumada sonucu kapat ve ara adımı kendin yaz. Etki ve tepki örneği şunu gösterir: Ayak yeri iter, yer de ayağı iter. Yerin ayağa uyguladığı kuvvet, kişinin ivmesini belirleyen kuvvetlerden biridir. Ayağın yere uyguladığı kuvvet kişinin diyagramında durmaz; yerin diyagramındadır. Sonucu ezberlemek adımı ezberlemek değildir. Adım yazılamadığında tanımın ilk cümlesine dön: Üçüncü yasa çifti aynı büyüklükte, zıt yönde ve iki ayrı cisimdedir.
Kayıtta örnek, sonucun göründüğü kareden önce durdurulur. Adım yazıldıktan sonra kayıt açılır ve yazılan adım ekrandaki adımla karşılaştırılır.
• • •
Sık yapılan hata
Etki-tepkiyi denge koşulu sanmak. İki kuvvet eşit diye cisim durmak zorunda değildir; çünkü o iki kuvvet aynı cisme ait değildir.
Etki ve tepki dersinde sık yapılan hata şudur: Etki-tepkiyi denge koşulu sanmak. İki kuvvet eşit diye cisim durmak zorunda değildir; çünkü o iki kuvvet aynı cisme ait değildir. Hatayı “dikkatsizlik” diye etiketleme. Yanına tek cümlelik bir neden yaz: tanımdaki hangi adım atlandı. Bu neden, sonraki dersin açılış cümlesidir. Tanımla çelişen her sonuç, işlem doğru görünse bile yanlış sayılır.
- Etki ve tepki tanımını kapatıp iki cümle yaz.
- Örneği önce sonuç için, sonra adım için oku.
- Yanlışın yanına yalnız nedeni yaz.
- Alıştırmayı tanımdaki terimle kontrol et.
• • •
Kısa alıştırma
İpi çeken iki kişi var. İpin A’ya uyguladığı kuvvet ile A’nın ipe uyguladığı kuvvet bir çift midir? A’nın diyagramına hangisi girer, bir cümle yaz.
Alıştırma şudur: İpi çeken iki kişi var. İpin A’ya uyguladığı kuvvet ile A’nın ipe uyguladığı kuvvet bir çift midir? A’nın diyagramına hangisi girer, bir cümle yaz. Cevabı bir puana bakarak kontrol etme. Cevap, tanımdaki terimle kurulmuşsa tamamdır. Takılırsan örneğe dön ve örnekteki tek bir sayıyı veya tek bir sözcüğü değiştir. Yeni bir konu açma. Değiştirilmiş örnek hâlâ Etki ve tepki tanımına uyuyorsa alıştırma kapanır.
• • •
Bu ders nasıl okunur
Kayıtlı videoda Etki ve tepki durdurularak izlenir. Tanım biter bitmez kayıt durur ve iki cümle yazılır. Örnek çözülürken sonuç görünmeden adım yazılır. Kaydı baştan sona sessiz izlemek bu satırı kapatmaz.
Etki ve tepki, fizik hareket ve kuvvet listesindedir. Aynı listede konum, hız, ivme, düzgün doğrusal hareket, düzgün hızlanan hareket, serbest düşme, Newton’un üç yasası, net kuvvet, sürtünme ve eğik düzlem durur. Bu katalogda serbest düşme ve eğik düzlem soruları g = 10 m/s² alır. Bir soru başka bir değer yazıyorsa o değer sorunun kendi metnindedir.
Çalışma listesine şunu yaz. Konu: Etki ve tepki. Neden: sık yapılan hatada atlanan adım. Sonraki iş: kısa alıştırmadaki tek soru. Satırda sıra, kota veya puan yoktur. Satır kapanınca komşu konu açılır.
• • •
Bu derste ne yazılı
Etki ve tepki sayfası dört hücreye sığar. Hücrelerin dışında kalan puan, süre ve kontenjan bu derste yoktur. Tablo, gövdedeki cümlelerin kısaltmasıdır; asıl metin yukarıdaki bölümlerdedir.
| Alan | Bu derste |
|---|---|
| Tanım | Üçüncü yasa çifti aynı büyüklükte, zıt yönde ve iki ayrı cisimdedir. Çift aynı anda vardır. Çiftin iki kuvveti aynı türdendir: ikisi de değme kuvvetiyse ya da ikisi de kütleçekimiyse. Bir cismin serbest cisim diyagram… |
| Örnek | Ayak yeri iter, yer de ayağı iter. Yerin ayağa uyguladığı kuvvet, kişinin ivmesini belirleyen kuvvetlerden biridir. Ayağın yere uyguladığı kuvvet kişinin diyagramında durmaz; yerin diyagramındadır. |
| Sık hata | Etki-tepkiyi denge koşulu sanmak. İki kuvvet eşit diye cisim durmak zorunda değildir; çünkü o iki kuvvet aynı cisme ait değildir. |
| Alıştırma | İpi çeken iki kişi var. İpin A’ya uyguladığı kuvvet ile A’nın ipe uyguladığı kuvvet bir çift midir? A’nın diyagramına hangisi girer, bir cümle yaz. |
• • •
Kaynak ve sınır
Etki ve tepki, fizik hareket ve kuvvet listesindedir. Aynı listede konum, hız, ivme, düzgün doğrusal hareket, düzgün hızlanan hareket, serbest düşme, Newton’un üç yasası, net kuvvet, sürtünme ve eğik düzlem durur. Bu katalogda serbest düşme ve eğik düzlem soruları g = 10 m/s² alır. Bir soru başka bir değer yazıyorsa o değer sorunun kendi metnindedir. Bu dersin gömülü kaydı seçilmedi. Kapak Wikimedia Commons fotoğrafıdır. Konu aşağıdaki bölümlerde anlatılır. Sınavın soru sayısı, süresi ve yerleştirme kuralı kurumun kendi kılavuzundadır. Bu sayfa o kılavuzu kopyalamaz.
Güncel sınav metni için osym.gov.tr ve meb.gov.tr kullanılır. Fizik hareket ve kuvvet, YKS rehberi, LGS rehberi, ÖSYM hazırlık ve 2026 YKS sınav günleri aynı çalışma listesine bağlanır.
• • •
Sık sorulan sorular
Etki ve tepki için aşağıdaki cevaplar bu sayfanın sınırındadır.
Bu ders bir kılavuz mu?
Hayır. Etki ve tepki bir konu dersidir. Tarih, kontenjan ve puan kurum duyurusundadır.
Yanlış olursa ne yazılır?
Konu adı Etki ve tepki kalır. Yanına şu neden yazılır: Etki-tepkiyi denge koşulu sanmak. İki kuvvet eşit diye cisim durmak zorunda değildir; çünkü o iki kuvvet aynı cisme ait değildir.
Alıştırma nasıl kapanır?
Cevap, tanımdaki terimle kurulduğunda kapanır. Alıştırma şudur: İpi çeken iki kişi var. İpin A’ya uyguladığı kuvvet ile A’nın ipe uyguladığı kuvvet bir çift midir? A’nın diyagramına hangisi girer, bir cümle yaz.
• • •
Haftanın neresine konur
Etki ve tepki, haftanın üç bloğundan birine konur. Yeni konu gününde tanım yazılır. Deneme gününde bu tanımın dışına çıkan sonuç konu adına çevrilir. Yanlış listesi gününde yalnız açık satır açılır. Etki ve tepki için dördüncü bir blok eklenmez. Kurum tarihi kaydırırsa deneme günü oynar, bu dersin tanımı silinmez.
Kayıtlı videoda Etki ve tepki durdurularak izlenir. Tanım biter bitmez kayıt durur ve iki cümle yazılır. Örnek çözülürken sonuç görünmeden adım yazılır. Kaydı baştan sona sessiz izlemek bu satırı kapatmaz.
Yeni konu günü
Etki ve tepki tanımı iki cümleyle yazılır. İkinci cümle ne olmadığını söyler. Kurulamıyorsa deneme açılmaz.
Deneme günü
Etki ve tepki denemesinde puan konuşulmaz. Yanlış, şu hataya bağlanır: Etki-tepkiyi denge koşulu sanmak. İki kuvvet eşit diye cisim durmak zorunda değildir; çünkü o iki kuvvet aynı cisme ait değildir.
• • •
İlgili sayfalar
Fizik hareket ve kuvvet serisinin içindesiniz. Aynı düzen YKS rehberi ve LGS rehberi için de kullanılır. ÖSYM hazırlık oturumun yüz yüze mi uzaktan mı işlediğini anlatır. Takvim notu: 2026 YKS sınav günleri. İletişim.