Ders videoları / Türkçe – Dil Bilgisi
Ünlem
Ünlem. Bu dersin gömülü kaydı seçilmedi. Kapak Wikimedia Commons fotoğrafıdır. Konu aşağıdaki bölümlerde anlatılır.
Ünlem dersi, Türkçe dil bilgisi serisinde tek bir konuyu öğretir. Tanım, çözülmüş örnek, sık yapılan hata ve kısa alıştırma bu sırayla okunur. Sayfa bir puan, kota veya süre hedefi koymaz. Amaç, tanımı kendi cümlenle kurup örnekteki adımı başka bir sayıda tekrar edebilmendir. Tanımın ilk cümlesi şudur: Ünlem, sevinç, şaşkınlık, acı veya seslenme bildiren sözcüktür: ah, of, eyvah, haydi.
• • •
Tanım
Ünlem, sevinç, şaşkınlık, acı veya seslenme bildiren sözcüktür: ah, of, eyvah, haydi. Cümle dışı bir sesleniş olabilir. Ünlem işareti, ünlemin kendisi değildir; yazım işaretidir.
Ünlem tanımını kapattıktan sonra iki cümle yaz. Birinci cümle terimin ne olduğunu söylesin, ikinci cümle ne olmadığını. İkinci cümle kurulamıyorsa tanım henüz oturmamıştır ve sonraki ders bu satırla açılır. Tanımdaki her terim çözülmüş örnekte bir kez görünmelidir. Görünmeyen terim ezber listesine değil, yanlışın neden sütununa yazılır. Üzerinde çalışılan tanım şudur: Ünlem, sevinç, şaşkınlık, acı veya seslenme bildiren sözcüktür: ah, of, eyvah, haydi. Cümle dışı bir sesleniş olabilir. Ünlem işareti, ünlemin kendisi değildir; yazım işaretidir.
Cümle 1
Ünlem tanımının 1. cümlesi şudur: Ünlem, sevinç, şaşkınlık, acı veya seslenme bildiren sözcüktür: ah, of, eyvah, haydi. Bu cümleyi kapatıp kendi örneğinizle yeniden kurun. Kuramazsanız sonraki ders bu cümleyle açılır.
Cümle 2
Ünlem tanımının 2. cümlesi şudur: Cümle dışı bir sesleniş olabilir. Bu cümleyi kapatıp kendi örneğinizle yeniden kurun. Kuramazsanız sonraki ders bu cümleyle açılır.
Cümle 3
Ünlem tanımının 3. cümlesi şudur: Ünlem işareti, ünlemin kendisi değildir; yazım işaretidir. Bu cümleyi kapatıp kendi örneğinizle yeniden kurun. Kuramazsanız sonraki ders bu cümleyle açılır.
• • •
Çözülmüş örnek
“Eyvah, anahtar içeride kaldı.” Eyvah ünlemdir. “Haydi derse.” Haydi ünlemdir, derse fiildir.
Örneği iki kez oku. İlk okumada yalnız sonucu gör. İkinci okumada sonucu kapat ve ara adımı kendin yaz. Ünlem örneği şunu gösterir: “Eyvah, anahtar içeride kaldı.” Eyvah ünlemdir. “Haydi derse.” Haydi ünlemdir, derse fiildir. Sonucu ezberlemek adımı ezberlemek değildir. Adım yazılamadığında tanımın ilk cümlesine dön: Ünlem, sevinç, şaşkınlık, acı veya seslenme bildiren sözcüktür: ah, of, eyvah, haydi.
Kayıtta örnek, sonucun göründüğü kareden önce durdurulur. Adım yazıldıktan sonra kayıt açılır ve yazılan adım ekrandaki adımla karşılaştırılır.
• • •
Sık yapılan hata
Ünlem işaretli her cümleyi ünlem saymak. “Ne güzel bir gün!” bir cümledir; içinde ayrı bir ünlem sözcüğü yoktur.
Ünlem dersinde sık yapılan hata şudur: Ünlem işaretli her cümleyi ünlem saymak. “Ne güzel bir gün!” bir cümledir; içinde ayrı bir ünlem sözcüğü yoktur. Hatayı “dikkatsizlik” diye etiketleme. Yanına tek cümlelik bir neden yaz: tanımdaki hangi adım atlandı. Bu neden, sonraki dersin açılış cümlesidir. Tanımla çelişen her sonuç, işlem doğru görünse bile yanlış sayılır.
- Ünlem tanımını kapatıp iki cümle yaz.
- Örneği önce sonuç için, sonra adım için oku.
- Yanlışın yanına yalnız nedeni yaz.
- Alıştırmayı tanımdaki terimle kontrol et.
• • •
Kısa alıştırma
“Aa, bu soruyu görmemişim.” ve “Kapıyı çabuk aç!” cümlelerinde ünlem sözcüğü var mı, yaz.
Alıştırma şudur: “Aa, bu soruyu görmemişim.” ve “Kapıyı çabuk aç!” cümlelerinde ünlem sözcüğü var mı, yaz. Cevabı bir puana bakarak kontrol etme. Cevap, tanımdaki terimle kurulmuşsa tamamdır. Takılırsan örneğe dön ve örnekteki tek bir sayıyı veya tek bir sözcüğü değiştir. Yeni bir konu açma. Değiştirilmiş örnek hâlâ Ünlem tanımına uyuyorsa alıştırma kapanır.
• • •
Bu ders nasıl okunur
Kayıtlı videoda Ünlem durdurularak izlenir. Tanım biter bitmez kayıt durur ve iki cümle yazılır. Örnek çözülürken sonuç görünmeden adım yazılır. Kaydı baştan sona sessiz izlemek bu satırı kapatmaz.
Ünlem, Türkçe dil bilgisi listesindedir. Aynı listede ad, sıfat, zamir, zarf, fiil, fiilimsi, edat, bağlaç ve cümlede anlam durur. Sözcük, cümledeki görevine göre adlandırılır. Anlatım bozukluğu kuralları bu sayfada üretilmez.
Çalışma listesine şunu yaz. Konu: Ünlem. Neden: sık yapılan hatada atlanan adım. Sonraki iş: kısa alıştırmadaki tek soru. Satırda sıra, kota veya puan yoktur. Satır kapanınca komşu konu açılır.
• • •
Bu derste ne yazılı
Ünlem sayfası dört hücreye sığar. Hücrelerin dışında kalan puan, süre ve kontenjan bu derste yoktur. Tablo, gövdedeki cümlelerin kısaltmasıdır; asıl metin yukarıdaki bölümlerdedir.
| Alan | Bu derste |
|---|---|
| Tanım | Ünlem, sevinç, şaşkınlık, acı veya seslenme bildiren sözcüktür: ah, of, eyvah, haydi. Cümle dışı bir sesleniş olabilir. Ünlem işareti, ünlemin kendisi değildir; yazım işaretidir. |
| Örnek | “Eyvah, anahtar içeride kaldı.” Eyvah ünlemdir. “Haydi derse.” Haydi ünlemdir, derse fiildir. |
| Sık hata | Ünlem işaretli her cümleyi ünlem saymak. “Ne güzel bir gün!” bir cümledir; içinde ayrı bir ünlem sözcüğü yoktur. |
| Alıştırma | “Aa, bu soruyu görmemişim.” ve “Kapıyı çabuk aç!” cümlelerinde ünlem sözcüğü var mı, yaz. |
• • •
Kaynak ve sınır
Ünlem, Türkçe dil bilgisi listesindedir. Aynı listede ad, sıfat, zamir, zarf, fiil, fiilimsi, edat, bağlaç ve cümlede anlam durur. Sözcük, cümledeki görevine göre adlandırılır. Anlatım bozukluğu kuralları bu sayfada üretilmez. Bu dersin gömülü kaydı seçilmedi. Kapak Wikimedia Commons fotoğrafıdır. Konu aşağıdaki bölümlerde anlatılır. Sınavın soru sayısı, süresi ve yerleştirme kuralı kurumun kendi kılavuzundadır. Bu sayfa o kılavuzu kopyalamaz.
Güncel sınav metni için osym.gov.tr ve meb.gov.tr kullanılır. Türkçe dil bilgisi, YKS rehberi, LGS rehberi, ÖSYM hazırlık ve 2026 YKS sınav günleri aynı çalışma listesine bağlanır.
• • •
Sık sorulan sorular
Ünlem için aşağıdaki cevaplar bu sayfanın sınırındadır.
Bu ders bir kılavuz mu?
Hayır. Ünlem bir konu dersidir. Tarih, kontenjan ve puan kurum duyurusundadır.
Yanlış olursa ne yazılır?
Konu adı Ünlem kalır. Yanına şu neden yazılır: Ünlem işaretli her cümleyi ünlem saymak. “Ne güzel bir gün!” bir cümledir; içinde ayrı bir ünlem sözcüğü yoktur.
Alıştırma nasıl kapanır?
Cevap, tanımdaki terimle kurulduğunda kapanır. Alıştırma şudur: “Aa, bu soruyu görmemişim.” ve “Kapıyı çabuk aç!” cümlelerinde ünlem sözcüğü var mı, yaz.
• • •
Haftanın neresine konur
Ünlem, haftanın üç bloğundan birine konur. Yeni konu gününde tanım yazılır. Deneme gününde bu tanımın dışına çıkan sonuç konu adına çevrilir. Yanlış listesi gününde yalnız açık satır açılır. Ünlem için dördüncü bir blok eklenmez. Kurum tarihi kaydırırsa deneme günü oynar, bu dersin tanımı silinmez.
Kayıtlı videoda Ünlem durdurularak izlenir. Tanım biter bitmez kayıt durur ve iki cümle yazılır. Örnek çözülürken sonuç görünmeden adım yazılır. Kaydı baştan sona sessiz izlemek bu satırı kapatmaz.
Yeni konu günü
Ünlem tanımı iki cümleyle yazılır. İkinci cümle ne olmadığını söyler. Kurulamıyorsa deneme açılmaz.
Deneme günü
Ünlem denemesinde puan konuşulmaz. Yanlış, şu hataya bağlanır: Ünlem işaretli her cümleyi ünlem saymak. “Ne güzel bir gün!” bir cümledir; içinde ayrı bir ünlem sözcüğü yoktur.
• • •
İlgili sayfalar
Türkçe dil bilgisi serisinin içindesiniz. Aynı düzen YKS rehberi ve LGS rehberi için de kullanılır. ÖSYM hazırlık oturumun yüz yüze mi uzaktan mı işlediğini anlatır. Takvim notu: 2026 YKS sınav günleri. İletişim.